POWRÓT

Z miesiąca na miesiąc

Od 1 września do 20 listopada 2011

 .

 

1 września zakończył się w Warszawie VII Międzynarodowy Festiwal Muzyczny „Chopin i jego Europa” pod hasłem Od Mahlera do Liszta i Noskowskiego. Wystąpili m.in. Elisabeth Leonskaja, Ingrid Fliter, Plamena Mangova, a zwyciężczyni ostatniego Konkursu Chopinowskiego Yulianna Avdeeva wystąpiła solowo z brytyjską The Orchestra of the Age of Enlightenment.

 

3 września był ostatnim dniem XX edycji Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Wokalnej „Viva il canto” zorganizowanego przez Stowarzyszenie „Via Musica” w Cieszynie. Festiwalową Orkiestrą Symfoniczną podczas Wielkiej Gali Jubileuszowej dyrygowała Jose Maria Florencio.

 

4 września zakończył się VIII Festiwal Kultury Żydowskiej „Warszawa Singera”, organizowany przez Fundację Shalom. Przez osiem dni odbywały się wykłady, spektakle, koncerty, wystąpili m.in. Joseph Malovany, Anna Jagielska-Rivero, Frank London. Zagrała również reaktywowana, z inicjatywy Avnera Yonai, potomka jednego z jej członków, Ger Mandolin Orchestra, działająca przed wojną w Górze Kalwarii.

 

10 września zakończył się 68 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji. Zwycięzcą festiwalu został film Faust w reżyserii Aleksandra Sokurowa. Za najlepszego aktora uznany został Michael Fassbender, a za najlepszą aktorkę – Deannie Yip. Autorem najlepszych zdjęć, do filmu Wichrowe wzgórza, jest Robbie Ryan, a najlepszy scenariusz (film Alepis) napisali Giorgos Lanthimos oraz Efthimis Filippou.

 

Między 13 a 17 września trwał w Łodzi festiwal Łódź Czterech Kultur. Organizatorem drugiej edycji festiwalu, który zastąpił istniejący w Łodzi w latach 2002-2009 Festiwal Dialogu 4 Kultur, było Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Impreza, upływająca pod hasłem „Mistrzowie”, gościła m.in. Natalię Gorbaniewską, Etgara Kereta, Raimunda Hoghe. Poza spotkaniami literackimi, spektaklami, wystawami, koncertami odbyły się również warsztaty: gry na bałałajce, prowadzone przez Alexandra Papernego, wycinanki, tańców hebrajskich i karykatury.

 

W dniach 14-16 września odbyła się międzynarodowa konferencja naukowaMniejszości narodowe, etniczne i językowe Unii Europejskiej w Lublinie, będąca częścią programu polskiej prezydencji w Radzie UE. Kilkanaście osób, zasłużonych w działalności na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, otrzymało państwowe odznaczenia, wśród nich trzy osoby działające na rzecz mniejszości romskiej: Adam Bartosz, Karol „Parno” Gierliński i Andrzej Mirga.

 

W dniach 16-24 września trwał w Warszawie 54 Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”, organizowany przez Związek Kompozytorów Polskich. Tegoroczna edycja skupiała się na muzyce zaangażowanej. Strange news Rolfa Wallina z tekstem Josse de Pauwa porusza problem dzieci-żołnierzy w Afryce, Zorka Wollny i Artur Zagajewski zaprezentowali oratorium uliczne z udziałem chóru i orkiestry mieszkańców Warszawy, będące manifestacją obywateli pomijanych w społecznym dyskursie.

 

18 września XXVI Międzynarodowa Pielgrzymka Romska przeszła z Łososiny Górnej do Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej. W pochodzie, zmierzającym do sanktuarium, jechały tradycyjne wozy taborowe i niesiono transparent „Cyganie też kochają Ciebie, Matko Bolesna”.

 

19 września łódzka Grupa Poetycka CENTAURO obchodziła swoje  30-lecie. Grupa, prowadzona przez Henryka Zasławskiego, jest otwarta na twórców, których wspiera i pozwala im zaistnieć na literackiej scenie.

 

W dniach 22-25 września trwał w Łodzi 2 Se-Ma-For Film Festival. Podczas  pokazów, również pozakonkursowych, można było zapoznać się z animacją z wielu krajów, m.in. polską, duńską, węgierską, francuską, brytyjską; w konkursie polskim zwyciężyły: Snępowina Marty Pajek, Wyspa Gibonów Małgorzaty Bosek, Zielona Kredka Jana Stelizuka, Drżące trąby Natalii Brożyńskiej, Kto by pomyślał Ewy Borysewicz. Rozstrzygnięcie konkursu międzynarodowego miało miejsce w listopadzie w Lugano w Szwajcarii i zwyciężyła Anita Killi z Norwegii filmem Angry man.

 

24-25 września w Łodzi miał miejsce VI Międzynarodowy Festiwal Sztuki Ulicznej TrotuArt”, organizowany przez Teatr Lalek Arlekin”. Poza zespołami z Polski można było zobaczyć artystów z Anglii, Francji, Izraela, Niemiec, Szwecji i Włoch.

 

26 września w Muzeum Miasta Łodzi odbyła się inauguracja roku kulturalnego 2011/2012, podczas której wręczono odznaczenia ministerialne i miejskie łódzkim twórcom. Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” otrzymała Krystyna Piaseczna, recenzentka teatralna, dziennikarka od ćwierćwiecza współpracująca z Łódzkim Ośrodkiem Telewizji Polskiej. Honorową Odznaką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Zasłużony dla Kultury Polskiej” udekorowana została Krystyna Stołecka. Podczas uroczystości odbyło się również pożegnanie odchodzącego na emeryturę dyrektora Muzeum Miasta Łodzi Ryszarda Czubaczyńskiego.

 

2 października zakończyły się Łódzkie Spotkania Teatralne. W programie znalazło się dziesięć spektakli z całej Polski i tygodniowe warsztaty – aktorskie oraz dotyczące technicznej strony realizacji spektaklu. Nagrody otrzymali: Teatr Karawana, Ludomir Franczak i Janek Turkowski. Organizatorem festiwalu jest od 2010 r. Fundacja Łódzkie Spotkania Teatralne.

 

Między 3 a 8 października we Wrocławiu odbył się VII Międzynarodowy Festiwal Opowiadania. Częścią programu był Przegląd Adaptacji Filmowych, sedno festiwalu stanowią jednak maratony opowieści w wykonaniu mistrzów opowiadania m.in. Jurija Andruchowycza, Bernarda MacLaverty czy Stefana Chwina. Laureatką konkursu, towarzyszącego spotkaniom, została Natalia Obukowicz.

 

5 października uruchomiono na stronie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zakładkę „Romowie w Polsce – kalendarium wydarzeń”.

 

6 października rozpoczął się festiwal Krakowskie-Reminescencje-Teatralne. Przez tydzień prezentowali swoje dokonania artyści tacy jak Leszek Bzdyl, Jan Klata, Tim Etchells czy Yanna Varbanova. Festiwal, organizowany przez Centrum Kultury Rotunda, podąża za zmianami we współczesnym teatrze i dostosowuje formułę do tychże.

 

7 października podczas Gali Festiwalu Filmów i Form Jednominutowych w Gdańsku zaprezentowano 38 wybranych przez jury „filmików”. Nagrody w kategoriach „Forma”, „Fabuła” i „Mini-dokument” otrzymali: Maria Ornaf, Wojciech Iskierka, Julia Gmerek, Eliza Ciszewska wraz z Przemysławem Kulwińskim, Sabina Anna Niedbała, Paweł Lickiewicz, Marek Sidoreńko. Impreza jest polską edycją festiwalu The One Minutes koordynowanego przez TOM Foundation z Amsterdamu.

 

12 października w Zamku Królewskim w Warszawie wręczono Nagrody im. Oskara Kolberga, przyznawane od 1974 r., pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wybitnym twórcom sztuki ludowej oraz jej popularyzatorom i naukowcom. Tegorocznymi laureatami zostali artyści: Władysław Klimasara, Leonard Śliwa, Janina Świniarska-Kosowska, Zofia Warych, Mieczysław Mularski, Kapela Braci Tarnowskich z Domaniowa, Zespół Ludowy Koła Gospodyń Wiejskich z Trzcińca, Zespół Regionalny „Istebna” i etnomuzykolodzy: Anna Czekanowska-Kuklińska oraz Danuta Pawlak.

 

Od 14 października do 6 listopada w ms2 w Łodzi realizowany był projekt WIKIzeum, nawiązujący do Teorii Rzeźby Społecznej Josepha Beuysa, zgodnie z którą wszystko, co zmienia rzeczywistość, jest rzeźbą, a każdy człowiek posiada potencjał twórczy, który skumulowany – może przekształcać świadomość społeczną. WIKIzeum odnosi się również do idei dzielenia się, nieodpłatnie, wiedzą i dokonaniami i przywołuje myśli Pawła Jochyma, założyciela polskiej Wikipedii.

 

15 października wystartował I Festiwal Sztuk Społecznych i Politycznych „Mury” w Krakowie, stworzony przez Stowarzyszenie NZS 1980, by zbudować pomost między walką o wolność od komunizmu, a dzisiejszymi czasami, w których również istnieją mury polityczne i społeczne – dzielące, zamykające, więżące. Częścią festiwalu był Konkurs Dramaturgiczny Mury 1980-2010.

 

17 października w Zamku Książ pod Wałbrzychem wręczono Dolnośląską Nagrodę Kulturalną Silesia Sejmiku Województwa Dolnośląskiego, przyznaną Tadeuszowi Różewiczowi. Nagroda jest wyrazem uznania dla osób lub instytucji, które swoimi działaniami szczególnie wzbogacają kulturę Dolnego Śląska.

 

18 października w Teatrze Nowym w Łodzi prof. Anna Kuligowska-Korzeniewska, historyk teatru, kierownik Katedry Dramatu i Teatru w Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie, wykładająca również na Uniwersytecie Łódzkim, obchodziła jubileusz. Podczas uroczystości otrzymała od pracowników naukowych łódzkiej teatrologii dedykowaną „Pani Profesor” książkę Portrety teatralne. Piórkiem – węglem – pędzlem.

 

19 października kurs rubla białoruskiego osiągnął rekordowo niską wartość – 100 BYR (rubli białoruskich) warte było 0,0353 PLN. Jeszcze miesiąc wcześniej warte było 0,0594 PLN, a rok wcześniej – 0,1 PLN. Długotrwała recesja nasila nastrój rezygnacji wśród mieszkańców Białorusi, ściganych przez aparat władzy za wszelkie działania traktowane jako opozycyjne, w tym również niezależną twórczość artystyczną.

 

22 października zakończył się 16 Festiwal „Konfrontacje Teatralne” w Lublinie, skupiający się na przemianach w teatrze rosyjskim i teatrze byłych republik radzieckich oraz promowaniu idei Partnerstwa Wschodniego. W ramach programu „showcase lubelski” zaprezentowano również dzieła twórców lubelskich.

 

W dniach 28-30 października w Teatrze Muzycznym w Łodzi miejsce miała III edycja Międzynarodowego Festiwalu Producentów Muzycznych „Soundedit”, nominowanego w tym roku do nagrody European Festival Awards w kategorii „Best Small Festival”. W tym roku wśród gości znalazła się Tanita Tikaram, a nagrody „Człowieka ze Złotym Uchem” otrzymali: Flood, Daniel Miller i Adam Toczko.

 

27 października odbyła się, zorganizowana przez Stowarzyszenie Romów w Polsce w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie, konferencja pt. „Funkcjonowanie poznawcze i językowe dzieci romskich uczęszczających do szkół podstawowych, specjalnych i masowych – konteksty społeczne”. Głos zabrali m.in. Halina Grzymała-Moszczyńska, Ewa Nowicka, Tadeusz Paleczny, Jan Widacki.

 

29 października otwarta została wystawa Wacław Borowski. RYTMista z miasta Łodzi w Muzeum Miasta Łodzi. Wystawa przypomina postać autora wielu ilustracji do książek, scenografii i kostiumów teatralnych, plakatów, znaczków pocztowych, a nawet banknotów, skupiając się na dziełach związanych z rodzinnym miastem artysty.

 

29 października Amnesty International poinformowało o uwolnieniu z irańskiego więzienia Marzieh Vafamehr, irańskiej aktorki, która miała odsiedzieć rok i dostać 90 batów za wystąpienie bez chustki na głowie w jednej ze scen australijskiego filmu My Tehran for Sale, i odegranie sceny picia alkoholu.

 

Do 30 października można było w Łodzi oglądać nietypową wystawę, zorganizowana przez Fundację „Sztuka na Bruku”. Prace artystów były ukryte na witrynach sklepowych przy ul. Piotrkowskiej.

 

W początkach listopada ukazał się 35 (piąty w tym roku) numer dwumiesięcznika „Romano Atmo” („Romska dusza”), prezentującego wydarzenia ze świata Romów, zarówno ze sfery politycznej, jak społecznej i kulturowej. Redaktorem naczelnym pisma, ukazującego się w Szczecinku, przy wsparciu finansowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, jest Roman Chojnacki.

 

4 listopada rozpoczęła się regionalna edycja V Festiwalu Puls Literatury. W pięciu miejscowościach województwa łódzkiego odbyły się spotkania literackie, m.in. z Witoldem Jabłońskim i Krystyną Rodowską.

 

5 listopada w kinie KINOTEKA w Warszawie wręczono nagrody Polskiego Kina Niezależnego im. Jana Machulskiego. Bezkonkurencyjne okazały się filmy Kuby Czekaja, które otrzymały aż pięć nagród. Twist & Blood – w kategoriach Najlepszy Film oraz Najlepsza Reżyseria, Ciemnego pokoju nie trzeba się bać za scenariusz, zdjęcia Adama Palenty oraz montaż Daniela Gąsiorowskiego. Za najlepszych aktorów uznano Julię Kijowską oraz Grzegorza Mielczarka. Najlepszym dokumentalistą został Tomasz Wolski, a w dziedzinie animacji wyróżniony został Maciej Sznabel.

 

5 listopada w Wojewódzkim Ośrodku Animacji Kulturowej w Białymstoku odbyło się spotkanie z okazji Światowego Dnia Języka Romów, ustanowionego w 2009 r. z inicjatywy International Romani Union i organizacji Kali Sara, zorganizowane przez Centralną Radę Romów w Polsce. W programie znalazła się dyskusja o języku i kulturze Romów, projekcja filmu i wieczór poezji.

 

6 listopada zaczął się w Łodzi XV Festiwal Kultury Chrześcijańskiej, organizowany przez Europejskie Centrum Kultury „Logos”. Wśród wydarzeń teatralnych znalazł się monodram Wiesława Komasy, wystąpił również Teatr Stu z Krakowa i Teatr Witkacego z Zakopanego, koncertowali m.in. Leszek Możdżer, Chór Rustavi z Gruzji, a swoje obrazy zaprezentowali Grażyna Strykowska, Vincent Hložnik (Słowacja) i Jan Głowacki.

 

7 listopada wręczona została Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego, przyznawana, przez wydawcę miesięcznika „Kino”, wyróżniającym się młodym aktorom. Laureatką została Magdalena Popławska, a nagrodę publiczności otrzymał Jakub Gierszał.

 

12 listopada zakończyło się w Łodzi XVI Forum Kina Europejskiego CINERGIA. Nagrodę im. Andrzeja Munka za najlepszą reżyserię otrzymał Adrian Panek (film Daas), za zdjęcia – Radosław Ładczuk (film Sala samobójców). Laureatem Kryształowej Łódki dla Najlepszego Debiutu Europejskiego został Sergei Loztnitsa.

 

12 i 13 listopada w Teatrze Wielkim w Łodzi trwał V Międzynarodowy Konkurs Sztuki Choreograficznej im. Sergiusza Diagilewa. Międzynarodowe jury przyznało Grand Prix, „Bursztynowego Fauna” Sashy Evtimovej z Macedonii za spektakl Give Up the Ghost, pierwszą nagrodę otrzymał Serhii Kon z Ukrainy. Statuetka „Nadzwyczajnego Fauna” za wkład w jednoczenie artystów i instytucji związanych ze sztuką tańca otrzymał Alkis Raftis z Międzynarodowej Rady Tańca CID UNESCO.

 

14 listopada ukazała się książka Farby wodne Lidii Ostałowskiej. Opowiada o zagładzie Romów i rozważa kwestie ich tożsamości na podstawie historii Diny Gottliebovej, Żydówki z Brna, która w Auschwitz-Birkenau malowała obrazy Cyganów na zlecenie Josefa Mengele.

 

14 listopada rozpoczęły się w Łodzi Dni Kultury Romskiej, zorganizowane przez Poleski Ośrodek Sztuki, Centrum Dialogu im. Marka Edelmana oraz Stowarzyszenie ETHNOS. W programie znalazła się promocja książki Adama Bartosza Nie bój się Cygana, warsztaty kuchni romskiej prowadzone przez Krystynę Markowską, prezes Centrum Doradztwa i Informacji dla Romów w Polsce, warsztaty Anny Grażyny Suchockiej dla dzieci i wystawa zdjęć Beaty Gamrowskiej.

 

14 listopada w Teatrze Wielkim w Łodzi wystąpił dwukrotnie zespół Gaelforce Dance, łączący tradycyjny taniec irlandzki z baletem i grą świateł.

 

15 listopada w Teatrze Nowym w Łodzi odbyło się spotkanie Jerzy Kosiński – bez Maski, przybliżające postać pisarza – piszącego po angielsku, lecz urodzonego w Łodzi. W programie znalazł się również wernisaż wystawy fotografii Jerzego Kosińskiego i Czesława Czaplińskiego.

 

16 listopada rusza „40 under 40” European Young Leaders Program – program międzynarodowej współpracy kreatywnych i aktywnych ludzi w wieku między 30 a 40 lat. Wśród osób wybranych przez organizacje Friends of Europe i Europa Nova znalazło się troje Polaków: Krzysztof Candrowicz, Jacek Legiewicz oraz Joanna Mucha.

 

16 listopada wręczona została nagroda LUX dla najlepszego filmu europejskiego, przyznawana przez Parlament Europejski. Robert Guédiguian, reżyser nagrodzonego filmu Śniegi Kilimandżaro odebrał nagrodę z rąk Jerzego Buzka.

 

Po przerwie wakacyjnej w Śródmiejskim Forum Kultury – Dom Literatury w Łodzi odbyło się kilkanaście spotkań w Kawiarni Literacko-Muzycznej oraz w ramach Łódzkiej Premiery Literackiej. Gośćmi Forum byli m.in. Renata Jabłońska (prezentacja książki Rozmowa z losem – bibliofilskie wydanie opowiadań), Magdalena Starzycka (promocja jej trzeciej powieści Słowo pirata, Justyna Krawiec (autorka tomu Chłód), Krystyna Rodowska (autorka antologii przekładów poetów latynoamerykańskich Umocz wargi w kamieniu), Jakub Winiarski (promocja książki Piosenki starego serca), redakcja pisma „Rita Baum”, Dorota Koman (spotkanie jubileuszowe), Sława Lisiecka i Zdzisław Jaskuła (spotkanie Wokół Gottfrieda Benna), Krystyna Stołecka (promocja tomu wierszy Obcowanie), Piotr Maur (promocja książki poetyckiej Pogrzebowe obrzędy, miłosne ceremonie), Maciej Świerkocki (tłumacz książki Cormaca McCarthy'ego Suttree), Marek Bieńczyk (zbiór esejów Książka twarzy), Marek M. Dziekan (Złote stolice Arabów).

 

18 i 19 listopada miał miejsce w Kaliszu I Festiwal Poetycki im. Wandy Karczewskiej, mający na celu przywrócić pamięć o poetce i jej twórczości, zorganizowany przez Stowarzyszenie Promocji Sztuki „Łyżka Mleka”. Miały miejsce wykłady i prezentacje o jej twórczości, wieczory autorskie Leszka Żulińskiego i Karola Samsela oraz turniej jednego wiersza.

 

19 listopada zakończył się XXI Festiwal Mediów „Człowiek w Zagrożeniu”. Grand Prix zdobył film Magdaleny Pięty Planeta Kirsan, nagrodzeni zostali: Paweł Wysoczański, Konrad Szołajski, Maciej Drygas, Igor Chojna, Piotr Litka, Szymon Greszko.

 

20 listopada rozdano nagrody XVI Łódzkiego Festiwalu Chóralnego Cantio Lodziensis, odbywającego się w Łódzkim Domu Kultury. Chór Akademii Morskiej ze Szczecina pod dyrekcją Sylwii Fabiańczyk-Makuch zdobył Grand Prix.

 

 

 ZMARLI:

 

Janusz Morgenstern – 6 września w Warszawie, w wieku 88 lat. Reżyser i producent filmowy, współtwórca polskiej szkoły filmowej. W 1978 r. założył Studio Filmowe PERSPEKTYWA, którym kierował do śmierci. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Odrodzenia Polski

 

Michael Hart – 6 września w Urbana, w wieku 64 lat. Amerykański pisarz, twórca Projektu Gutenberg, udostępniającego książki w formie elektronicznej za pośrednictwem internetu. Do 1987 r. osobiście przepisał 313 książek, później, dzięki współpracy z University of Illinois, zyskał wolontariuszy, którzy mu w tym pomagali.

 

Pasażerowie samolotu JAK-42, w tym członkowie drużyny Lokomotiv Jaroslav – 7 września w katastrofie lotniczej w Jarosławiu (Rosja). JAK-42, którym lecieli na mecz Kontynentalnej Ligii Hokejowej, spadł niedługo po starcie. Zginęły 44 osoby.

 

Anna Płoszaj-Dejmek – 13 września w Łodzi, w wieku 80 lat. Muzyk, autorka opracowań muzycznych do spektakli teatralnych, trzecia i ostatnia żona Kazimierza Dejmka. Pracowała w Teatrze Nowym w Łodzi i Teatrze Polskim w Warszawie. Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

 

Walter Bonatti – 13 września w Rzymie, w wieku 81 lat. Włoski alpinista, jeden z najwybitniejszych w okresie powojennym. Brał udział w wyprawie, która pierwszy raz osiągnęła szczyt K2, a w 1965 r. w pojedynkę pokonał zimą północną ścianę Matterhornu.

 

Regina Smendzianka – 15 września w Warszawie, w wieku 86 lat. Pianistka, pedagog, profesor zwyczajny, laureatka IV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, juror wielu konkursów, rektor Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie i doctor honoris causa tej uczelni, autorka opracowań utworów muzycznych i artykułów publicystycznych dotyczących muzyki. W 2005 r. jej podpis znalazł się w toruńskiej Alei Gwiazd.

 

Magda Teresa Wójcik – 17 września w Podkowie Leśnej, w wieku 77 lat. Aktorka, reżyser, współzałożycielka Teatru Adekwatnego (1964 r.). Zdobyła wiele nagród, w tym Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia oraz, w 1987 r., Złote Lwy na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni.

 

Tomasz Zygadło – 17 września w Warszawie, w wieku 63 lat. Reżyser teatralny, filmowy, scenarzysta. Za swój debiut filmowy, dokumentalny krótki metraż Szkoła podstawowa otrzymał w 1971 r. Grand Prix Wielkiej Nagrody Ministra Kultury i Sztuki. Pracował w wielu teatrach, m.in. w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi, gdzie w 1993 r. wyreżyserował spektakl nagrodzony Złotą Maską.

 

Ida Fink – 27 września w Tel Awiwie, w wieku 89 lat. Pisarka żydowskiego pochodzenia, tworząca po polsku, od 1957 r. mieszkająca w Izraelu. Jej powieść Podróż została uznana w 2010 r. przez National Yiddish Book Center w Nowym Jorku za jedną ze stu najważniejszych książek żydowskich. Uhonorowana licznymi nagrodami, m.in. nagrodą Buchmana przyznaną przez Instytut Yad Vashem, nagrodą im. Anny Frank oraz Sapir Prize. W 2005 r. powstał film dokumentalny o niej The Garden that Floated Away.

 

Wilson Greatbatch – 27 września w Buffalo, w wieku 92 lat. Amerykański inżynier, wynalazca rozrusznika serca. Od 1988 był członkiem National Inventors Hall of Fame.

 

Zofia Nasierowska – 3 października w Warszawie, w wieku 73 lat. Fotograf, specjalizowała się zwłaszcza w portretach. Znana jako fotograf polskich gwiazd, wiele jej zdjęć znalazło się na okładkach magazynów, np. „Ekranu”. Autorka książek anegdotycznych oraz dotyczących obyczajów świątecznych i kulinarnych.

 

Steve Paul Jobs – 6 października w Kalifornii, w wieku 56 lat. Współzałożyciel Pixar Animation Studios, produkującego filmy techniką animacji komputerowej oraz firmy Apple Inc., tworzącej elektronikę użytkową.

 

Wacław Wieczorek – 7 października w Grodzisku Mazowieckim, w wieku 53 lat. Pilot, wielokrotny mistrz świata, Europy i Polski w lataniu precyzyjnym i rajdowym. W mistrzostwach świata i Europy zdobył 20 medali.

 

Jerzy Rzewuski – 8 października w Warszawie, w wieku 63 lat. Dziennikarz muzyczny, pisał do takich pism jak „Jazz”, „Magazyn muzyczny”, „Tylko rock”. Jako pierwszy w Polsce opisywał i analizował wnikliwie płyty twórców nowofalowych i punkrockowych.

 

Maria Siwińska-Wojtowicz – 14 października w Łodzi, w wieku 90 lat. Pisarka, poetka, tłumaczka. Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, w latach 1996-1999 członek Sądu Koleżeńskiego przy Zarządzie Oddziału Łódzkiego SPP.

 

Wincenty Okoń – 18 października w Warszawie, w wieku 97 lat. Pedagog pedeutolog, autor teorii kształcenia wielostronnego, doctor honoris causa Uniwersytetu Śląskiego, członek Polskiej Akademii Nauk, honorowy członek Polskiego Towarzystwa Badania Gier, współpracował z UNESCO. Stworzył warszawską szkołę dydaktyki.

 

Tadeusz Sawicz – 19 października w Toronto, w wieku 97 lat. Pilot, ostatni polski uczestnik bitwy o Anglię. W czasie kampanii wrześniowej był zastępcą dowódcy 144 Eskadry Myśliwskiej, później walczył w kampanii francuskiej, następnie w obronie Anglii. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych oraz innymi medalami polskimi, angielskim, amerykańskimi, holenderskim.

 

Muammar bin Mohammad bin Abdussalam bi Humayd bin Abu Manyar bin Humayd bin Nayil al-Fuhsi Kaddafi – 20 października w okolicach Syrty, w wieku 69 lat. Polityk, 42 lata stał autorytarnie na czele Libii, zginął na skutek rebelii. W 2003 i w 2008 r. uhonorowany na Ukrainie odznaczeniami państwowymi za wkład w rozwój stosunków libijsko-ukraińskich (w 2011 r. rozważano cofnięcie ich, co ostatecznie nie doszło do skutku), w 2009 r. władze Wenezueli przyznały mu Order Wyzwoliciela. Doktorat honoris causa, który przyznał mu Białoruski Państwowy Instytut Informatyki i Radioelektroniki, został cofnięty 7 czerwca br. i przywrócony dwa tygodnie później.

 

Andrzej Abramowicz – 23 października w Łodzi, w wieku 85 lat. Archeolog, badacz kultury średniowiecza Polski i Francji. Członek Polskiej Akademii Nauk, Komitetu Historii Nauki i Techniki PAN, honorowy członek Łódzkiego Towarzystwa Naukowego. Laureat wielu nagród, m.in. Nagrody im. Józefa Kostrzewskiego, za wybitne osiągnięcia badawcze.

 

Bogdan Zakrzewski – 23 października we Wrocławiu, w wieku 95 lat. Historyk i badacz literatury polskiej. Członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności, redaktor naczelny „Pamiętnika Literackiego”, były przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Badań Literackich PAN i Rady Naukowej Biblioteki Ossolineum. Odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Krzyżami Kawalerskim, Oficerskim i Komandorskim Odrodzenia Polski.

 

Herbert Aaron Hauptman – 23 października w Buffalo, w wieku 94 lat. Amerykański matematyk, który rozwinął metody matematyczne, pozwalające na przewidywanie struktury kryształów, za co otrzymał Nagrodę Nobla w 1985 r. Laureat licznych nagród, doctor honoris causa wielu uczelni, m.in. Politechniki Łódzkiej.

 

John MaCarthy – 24 października w Stanford, w wieku 84 lat. Amerykański informatyk, autor terminu „sztuczna inteligencja”, twórca języka programowania LISP. Odznaczony m.in. Nagrodą Turinga nadawaną przez Association for Computing Machinery.

 

Maria Gozdecka-Wojciechowska – 24 października w Łodzi, w wieku 77 lat. Profesor Akademii Muzycznej w Łodzi, między 1996 a 2004 r. kierownik Katedry Kameralistyki. Wielokrotnie odznaczona, w tym Złotym i Kawalerskim Krzyżem Zasługi, nagrodą Ministra Kultury II i III stopnia

 

Stefan Makné – 26 października w Gnieźnie, w wieku 84 lat. Pilot balonowy, szybowcowy, samolotowy. Jedyny, w okresie powojennym, Polak, który zdobył Puchar Gordona Benneta w Międzynarodowych Zawodach Balonów Wolnych w 1983 r. Odznaczony w 2010 r. Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski.

 

Tadeusz Broś – 27 października w Korzkwi pod Krakowem, w wieku 61 lat. Aktor, reżyser i prezenter telewizyjny. Prowadził telewizyjne programy: „Teleferie”, „Teleranek”, „Klub bez kurtyny”, występował w Teatrze Syrena, był redaktorem naczelnym „Roweru Błażeja”. Od 2008 r. pracował jako taksówkarz, a potem telemarketer. W 1988 r. odznaczony Orderem Uśmiechu.

 

Jacek Florczak – 28 października w Łodzi, w wieku 45 lat. Specjalista w zakresie językoznawstwa romańskiego, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Łódzkiego.

 

Gilbert „Gil” Cates (właściwie Gilbert Lewis Katz) – 31 października w Los Angeles, w wieku 77 lat. Od 1990 r. reżyserował galę wręczenia Oskarów, tworzył również filmy i spektakle. Twórca i fundator UCLA School of Theatre, Film and Television.

 

Sarah Watt – 4 listopada w Melbourne, w wieku 53 lat. Reżyserka, scenarzystka, animatorka. Jej krótkometrażowy film Small Treasures z 1995 r. otrzymał nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu w Wenecji, została też nagrodzona w 2005 r. przez Australijski Instytut Filmowy za film Z drugiej strony.

 

Jakub Goldberg – 15 listopada w Jerozolimie, w wieku 87 lat. Historyk polskich Żydów. Profesor Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, wieloletni pracownik Uniwersytetu Łódzkiego. Zagraniczny członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.

 

Jurij Kariakin – 18 listopada w Moskwie, w wieku 81 lat. Filozof, krytyk literacki, publicysta, ideolog gorbaczowskiej pierestrojki. W 1989 r. założył Stowarzyszenie Memoriał, broniące praw człowieka i dokumentujące stalinowskie zbrodnie.

 

Kazimierz Józef Bielenin – 19 listopada w Krakowie, w wieku 88 lat. Archeolog, odkrywca dymarek w Górach Świętokrzyskich, światowy autorytet w dziedzinie hutnictwa pradziejowego, prekursor stosowania metod geofizycznych w polskiej archeologii. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

 

Olgierd Budrewicz – 20 listopada w Warszawie. w wieku 88 lat. Podróżnik, dziennikarz i pisarz, varsavianista. Autor m.in. książek: Baedeker warszawski, Podróże do czterech rogów świata, Olgierda Budrewicza słownik warszawski. Członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Związku Literatów Polskich, a od 1989 r. Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Wielokrotnie odznaczany, ostatnio w br. Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

 


Nina Stołecka
Michał Stołecki